ნაფიცი მსაჯული

სისხლის სამართლის პროცესში მართლმსაჯულების განხორციელების ძირითადი ფორმა პროფესიონალი მოსამართლის მიერ საქმის განხილვაა. იგი, როგორც ნეიტრალური არბიტრი, თავმჯდომარეობს პროცესს და პირის ბრალეულობასთან დაკავშირებულ საკითხზეც შემაჯამებელი გადაწყვეტილება გამოაქვს. მონეტას ორი მხარე აქვს და მართლმსაჯულების აღნიშნული მოდელიც ხასიათდება როგორც დადებითი,ისე უარყოფითი ფაქტორებით. ერთი მხრივ, კვალიფიციური პირის მიერ საქმის განხილვა მოქალაქეს უფრო მეტი ნდობით განაწყობს შედეგის კანონიერების მიმართ, მეორე მხრივ, კი მასში მიკერძოების საფრთხეს ხედავენ.

მართლმსაჯულების იდეალური სისტემის ფორმირების სურვილმა კაცობრიობა ნაფიცი მსაჯულის ინსტიტუტამდე მიიყვანა. აღნიშნული მოდელი ეფუძნება „თანასწორთა მიერ განსჯის“ პრინციპს. სისხლის სამართლის საქმის განხილვაში საზოგადოების რიგითი წევრები მონაწილეობენ. აღნიშნულ სტატიაში განვიხილავთ ნაფიცი მსაჯულის ინსტიტუტის აქტუალურ საკითხებს.

1. ვინ შეიძლება იყოს ნაფიცი მსაჯული?
ნაფიცი მსაჯულობის კანდიდატად პირის გამორჩევა შემთხვევითობას უკავშირდება, თუმცა ამისათვის საჭიროა სხვადასხვა კრიტერიუმის დაკმაყოფილება. პირი უფლებამოსილია ნაფიც მსაჯულად მიიღოს მონაწილეობა სასამართლო პროცესში, თუ ერთდროულად აკმაყოფილებს შემდეგ ოთხ პირობას:

• პირველი პირობა ასაკს უკავშირდება — საქართველოს სამოქალაქო რეესტრის მონაცემთა ბაზაში დაფიქსირებული უნდა იყოს როგორც 18 წელს გადაცილებული. არასრულწლოვანი პირი ნაფიც მსაჯულად ვერ გამოვა, მიუხედავად სხვა გარემოებებისა.
•  მეორე პირობა ენის ცოდნას გულისხმობს — სისხლის სამართლის პროცესის ენა სრულყოფილად უნდა იცოდეს. ეს გადამწყვეტია, რათა მსაჯულმა სათანადოდ გაიგოს და შეაფასოს სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, ჩვენებები და არგუმენტები.
• მესამე პირობა გეოგრაფიული ხასიათისაა — საცხოვრებელი ადგილი უნდა შეესაბამებოდეს იმ სასამართლოს ტერიტორიულ არეალს, სადაც პროცესი მიმდინარეობს, კერძოდ, აღმოსავლეთ ან დასავლეთ საქართველოში უნდა ცხოვრობდეს იმის მიხედვით, თუ რომელ ნაწილში იმართება ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო.
• მეოთხე პირობა შესაძლებლობებს უკავშირდება — არ უნდა ჰქონდეს ისეთი შეზღუდვა, რომელიც ნაფიცი მსაჯულის მოვალეობის შესრულებას შეაფერხებს.

2. ვინ არ შეიძლება იყოს ნაფიცი მსაჯული
პირი ნაფიც მსაჯულად ვერ მიიღებს სისხლის სამართლის პროცესში მონაწილეობას, თუ არსებობს კოდექსით დადგენილი აცილების საფუძველი, ან თუ იგი განეკუთვნება შემდეგ კატეგორიებს. სახელმწიფო-პოლიტიკური  თანამდებობის პირები გამორიცხულნი არიან, ვინაიდან მათი სტატუსი შეუთავსებელია მსაჯულის როლთან. ანალოგიურად, სამართალდამცავი სისტემის წარმომადგენლები — პროკურორი, გამომძიებელი, პოლიციელი და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის სისტემის მოსამსახურე — ვერ შეასრულებენ მსაჯულის მოვალეობას, რადგან მათი პროფესიული კავშირი სამართალდამცავ სისტემასთან მიუკერძოებლობას საეჭვოს ხდის. იგივე პრინციპი მოქმედებს ადვოკატზეც, რომლის იურიდიული პროფესია და სასამართლო სისტემასთან კავშირი მის, როგორც მსაჯულის, ობიექტურობას ზიანს აყენებს. მოქმედი სამხედრო მოსამსახურე გამორიცხულია სამხედრო სამსახურის სპეციფიკიდან გამომდინარე, ხოლო სასულიერო პირი — მისი განსაკუთრებული სოციალური სტატუსის გათვალისწინებით.გამორიცხვა ეხება იმ პირს, რომელიც უკვე არის განსახილველ საქმეში სისხლის სამართლის პროცესის მონაწილე, ასევე თავად ბრალდებულს. შეზღუდვა ეხება ასევე პირს, რომელსაც ნარკოტიკული საშუალების მცირე ოდენობით მოხმარებისთვის ადმინისტრაციული სახდელი დაედო და ამ სახდელის დადებიდან ერთ წელზე ნაკლებია გასული, აგრეთვე ნასამართლევ პირს.

3. გაქვთ თუ არა უფლება უარი თქვათ ნაფიცი მსაჯულის მოვალეობის
შესრულებაზე?
თქვენ უფლება გაქვთ უარი განაცხადოთ ნაფიცი მსაჯულის მოვალეობის
შესრულებაზე რამდენიმე საფუძვლით.

• თუ უკანასკნელი წლის განმავლობაში უკვე იყავით ნაფიცი მსაჯული, უფლება გაქვთ განმეორებით მონაწილეობაზე უარი განაცხადოთ.
• თუ ასრულებთ სამუშაოს, რომელიც დაკავშირებულია ადამიანის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის ან სამოქალაქო უსაფრთხოების დაცვასთან, და კონკრეტულ პერიოდში თქვენი შეცვლა შეუძლებელია ან მნიშვნელოვან ზიანს გამოიწვევს,
• თუ ჯანმრთელობის მდგომარეობა არ გაძლევთ საშუალებას მსაჯულის
  მოვალეობა შეასრულოთ, ეს თავისთავად უარის საფუძველია.
• თუ ხანგრძლივად იმყოფებით ან მიემგზავრებით საქართველოს ფარგლებს
  გარეთ, ასევე უფლება გაქვთ უარი განაცხადოთ.
• თუ 70 წელს გადაცილებული ხართ, კანონი გათავისუფლებთ ამ ვალდებულებისგან.

დაიმახსოვრეთ!
ნაფიცი მსაჯულის ან ნაფიცი მსაჯულის კანდიდატის მიერ სასამართლოსათვის შეგნებულად მცდარი ინფორმაციის წარდგენა გამოიწვევს სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას თუ ნაფიცი მსაჯულობის კანდიდატი ხარ, რამდენიმე მნიშვნელოვანი დეტალი გაითვალისწინე. პირველ რიგში, გადაამოწმე აკმაყოფილებ თუ არა გამორიცხვის საფუძვლებს — თუ პროკურორი, პოლიციელი, ადვოკატი, სამხედრო მოსამსახურე, სასულიერო პირი ან სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის პირი ხარ, კანონი გიკრძალავს მონაწილეობას და ამის შესახებ სასამართლოს უნდა აცნობო.

ასევე შეაფასე, გაქვს თუ არა უარის თქმის კანონიერი საფუძველი — თუ გასული წლის განმავლობაში უკვე იყავი მსაჯული, 70 წელს გადაცილებული ხარ, ჯანმრთელობის პრობლემა გაქვს, ხანგრძლივად მიემგზავრები საქართველოს გარეთ, ან ისეთ სამუშაოს ასრულებ, რომლის შეფერხება მნიშვნელოვან ზიანს გამოიწვევს — უფლება გაქვს უარი განაცხადო და ეს სასამართლოს მიაწოდო.შერჩევის პროცესში პასუხობ კითხვებს, იყავი გულწრფელი და არ დამალო ინფორმაცია, რომელმაც შეიძლება შენი მიუკერძოებლობა საეჭვო გახადოს — მაგალითად, პირადი კავშირი საქმესთან ან მხარეებთან. გახსოვდეს, რომ შერჩევის მიზანი სწორედ მიუკერძოებელი და სამართლიანი მსაჯულის პოვნაა.

სხვა საკითხზე კითხვების არსებობის შემთხვევაში კი დაგვიკავშირდი.

რატომ გვენდობიან?

▪️ 33+ წლის გამოცდილება სამართლის სფეროში
▪️ 160+ იურისტი გლობალურ ქსელში
▪️ 2000+ ბიზნეს მომხმარებელი და კმაყოფილი კლიენტი
▪️ 96% მოგებული საქმე და 100+ გამამართლებელი განაჩენი
▪️ ISO სტანდარტი და სერვისის უმაღლესი ხარისხი
▪️ დაზღვეული იურიდიული მომსახურება

🌍 საერთაშორისო მასშტაბი — ჩვენი გეოგრაფია მოიცავს ქვეყნებს: საქართველო, აშშ, საფრანგეთი, ესპანეთი, უკრაინა, თურქეთი, ჩინეთი, სამხრეთ კორეა და სხვა.

ჩვენი ფილოსოფია: სიმშვიდე, სანდოობა და გამარჯვება!

📞 +995 595 17 17 41
✉️ info@khlaws.com
📍 თბილისი, საქართველო